สถานีประมงน้ำจืดจังหวัดแม่ฮ่องสอน                                                               Mae Hong Son Fisheries Station

บทคัดย่อ

              การเพาะพันธุ์เขียดหลังขาว ดำเนินการที่สถานีประมงน้ำจืดจังหวัดแม่ฮ่องสอน ตั้งแต่ ตุลาคม 2544 – กันยายน 2545 พ่อแม่พันธุ์เขียดหลังขาวที่ใช้ทดลองรวบรวมจากธรรมชาติ บริเวณแหล่งน้ำและทุ่งนาบ้านท่าโป่งแดงและบ้านห้วยเสือเฒ่า ในเขตตำบลผาบ่อง อำเภอเมือง จังหวัดแม่ฮ่องสอน แล้วคัดพ่อแม่พันธุ์ที่สมบูรณ์เพศนำมาทดลองเปรียบเทียบการเพาะพันธุ์  โดยวิธีไม่ฉีดฮอร์โมนกระตุ้น กับฉีดฮอร์โมนกระตุ้นให้พ่อแม่เขียดวางไข่ โดยการใช้ฮอร์โมนสังเคราะห์ LHRHa (buserelin acetate)   ฉีดครั้งเดียวในอัตรา 20 ไมโครกรัม/กิโลกรัม ร่วมกับยาเสริมฤทธิ์ domperidone 10 มิลลิกรัม/กิโลกรัม แล้วปล่อยให้ผสมพันธุ์กันเองตามธรรมชาติในบ่อปูนขนาด 6 ตารางเมตร ที่จัดสภาพเลียนแบบธรรมชาติ  แต่ละชุดการทดลองใช้พ่อแม่พันธุ์จำนวน 4 คู่ ทดลองเพาะพันธุ์จำนวน 6 ครั้ง พ่อเขียดหลังขาวมีขนาดน้ำหนักตัว 5.2-11.3 กรัม ส่วนแม่เขียดหลังขาวจะมีขนาดใหญ่กว่ามีน้ำหนักตัว 8.7-28.5 กรัม ผลปรากฏว่าชุดที่ฉีดฮอร์โมนสังเคราะห์สามารถกระตุ้นให้แม่เขียดหลังขาววางไข่ได้โดยวางไข่ในเวลา 4 -35 ชั่วโมงหลังการฉีดฮอร์โมน แม่กบวางไข่ 79.2+18.82  เปอร์เซ็นต์  น้ำหนักไข่เฉลี่ย 3.7+1.09 กรัม จำนวนไข่เฉลี่ย 1,530.7+328.94 ฟอง  อัตราการผสมติด 60.0+21.49 เปอร์เซ็นต์   อัตราการฟักเป็นตัว 51.2+27.73     เปอร์เซ็นต์ และมีจำนวนลูกเฉลี่ย  692.2+466.42   ลูกเขียดหลังขาวที่อนุบาลจนมีลักษณะเหมือนตัวเต็มวัยมีอัตรารอดตายเฉลี่ย 96.3+1.33 เปอร์เซ็นต์ ส่วนชุดที่ไม่ฉีดฮอร์โมนแม่เขียดหลังขาววางไข่แต่น้อยครั้งและใช้เวลานานมาก

              ไข่เขียดหลังขาวเป็นไข่แบบติดกับวัสดุโดยมีวุ้นห่อหุ้มไข่อยู่เหมือนไข่ของกบนา ใช้เวลาฟักเป็นตัว 15-20 ชั่วโมง ที่อุณหภูมิน้ำ 25-27 องศาเซลเซียส ลูกเขียดหลังขาวที่ฟักออกเป็นตัวมีขนาดความยาว 8-10 มิลลิเมตร จะมองไม่เห็นตา หลังจากนั้นจะมีซี่เหงือกเป็นจำนวนมากโผล่ออกมานอกแผ่นปิดเหงือก ตาจะเจริญขึ้นจนกระทั่งมีสีดำ ซี่เหงือกจะลดจำนวนลง จุดสีเพิ่มมากขึ้นตามลำตัวและส่วนหาง หลังจากฟักเป็นตัวได้ 15 วัน ขาหลังก็จะเริ่มงอกขึ้นมาและเจริญครบถ้วนเมื่ออายุได้ประมาณ 17  วัน และในขณะเดียวกันขาหน้าก็มีการเจริญพัฒนาขึ้นเช่นกัน และโผล่ออกมาจากใต้คางเมื่ออายุได้ 20 วัน หลังจากนั้นหางก็จะเริ่มหดหายไป จนกระทั่งหายหมดเมื่ออายุได้ ประมาณ 25 วัน

คำสำคัญ:  เขียดหลังขาว  Rana limnocharis  การเพาะพันธุ์

Abstract

              Breeding  of Rana limnocharis  was conducted at Mae Hong Son Fisheries Station  during October 2001-September 2005 . Broodstock were collected from nature nearly Mae Hong Son Fisheries Station . Two treatment of different method of LHRHa (buserelin acetate) 20 mg/kg with 10 mg/kg domperidoneis and without hormone. Broodstock sprawned  4-35 hours after injection .Spawning percentage were 79.2±18.82 % ,fertilizer rate 60.0±21.49 %,hacthing rate 51.2±27.3 %,average 3.7±1.09 in eggs weigth and average fecundity is 1,530.7±328.94.The eggs are adhesive like Rana rugulosa and hatch out about 15-20 hours at water temperature of 25-27 °C .Newly hatched tadpole are 8-10 mm. in length. The fry developed completely like adult in 25 days and survival rate 96.3±1.33 %. Another treatment broodstock can spawned but less and long time.

Keywords:  White-line Frog, Rana limnocharis, Breeding