การสำรวจการเปลี่ยนแปลงของแพลงก์ตอนในลำน้ำแม่กลอง จังหวัดกาญจนบุรีและจังหวัดราชบุรี ทำการสุ่มเก็บตัวอย่างน้ำและแพลงก์ตอนที่ระดับ 0.5 เมตร จากผิวน้ำจำนวน 10 จุด สำรวจ รวม 6 ครั้ง ระหว่างเดือนมกราคม 2545 ถึงเดือนพฤศจิกายน 2545 ข้อมูลที่ได้นำไปวิเคราะห์และประเมินด้วยค่าดัชนีทางนิเวศวิทยาของสิ่งมีชีวิตและการวิเคราะห์ทางสถิติแบบหลายตัวแปร(Multivariate)ของการวิเคราะห์การจัดกลุ่ม(Cluster) และการจัดลำดับ(Ordination multi-dimensional scaling) ผลการสำรวจพบว่า คุณภาพน้ำมีการเปลี่ยนแปลงไปตามจุดและเดือนที่สำรวจแต่อยู่ในเกณฑ์คุณภาพที่เหมาะสมต่อการดำรงชีวิตของสัตว์น้ำ ส่วนผลผลิตขั้นต้นพบมีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 2.15+1.68 มิลลิกรัมต่อลูกบาศก์เมตร ชนิดและปริมาณแพลงก์ตอนพบทั้งหมด 158 สกุล 10 ไฟลัม ประกอบด้วยแพลงก์ตอนพืช 103 สกุล 6 ไฟลัม และแพลงก์ตอนสัตว์ 55 สกุล 4 ไฟลัม ปริมาณแพลงก์ตอนพืชเฉลี่ย 1.631*10⁶ หน่วยต่อลูกบาศก์เมตร ปริมาณแพลงก์ตอนสัตว์เฉลี่ย 5.242*10³ ตัวต่อลูกบาศก์เมตร แพลงก์ตอนในสกุล Chlorella Synedra Nitzschnia Tabellaria Melosira Euglypha Oscillatoria Difflugia Diaphanosoma Chromogaster Brachionus และ Keratella เป็นชนิดเด่น ค่าดัชนีความหลากหลายและความเท่าเทียมเท่ากับ 4.83+0.07 และ 0.90+0.01 ตามลำดับ การแพร่กระจายของชนิดและปริมาณแพลงก์ตอนดีที่สุดในจุดสำรวจที่ 6 และในเดือนสำรวจกันยายน การจัดกลุ่มความคล้ายคลึงตามจุดสำรวจและเดือนสำรวจแบ่งได้ 6 กลุ่ม และ 4 กลุ่ม ตามลำดับ ความสัมพันธ์ระหว่างแพลงก์ตอนพืชกับดัชนีคุณภาพน้ำ พบว่าแพลงก์ตอนพืชมีความสัมพันธ์ในเชิงลบกับปริมาณออกซิเจนที่ละลายน้ำ สัมพันธ์ในเชิงบวกกับความกระด้าง คาร์บอน ไดออกไซด์ และปริมาณแอมโมเนีย

คำสำคัญ: แพลงก์ตอน แม่กลอง

Variation of plankton in the Maeklong river Kanchanaburi and Ratchaburi provinces had been conducted 6 times during January to November 2002. The water samples was collected at 0.5 meter subsurface level from 10 survey stations. The various plankton community and ecological indices and multivariate method of cluster analysis and multi-dimensional scaling were used for data analysis.The result of the studies indicated that the water quality changes from station by station and time to time. However,it is still suitable for living of aquatic animal.The average primary production was 2.15+1.68 mg/m³. The 158 genera 10 phyla of plankton,comprising 103 genera 6 phyla of phytoplankton and 55 genera 4 phyla of zooplankton. The average number of phytoplankton and zooplankton was 1.631*10⁶ unit/m³ and 5.242*10³ individaul/m³, respectively.The dominant species were Chlorella, Synedra, Nitzschnia, Tabellaria, Melosira, Euglypha, Oscillatoria, Difflugia, Diaphanosoma, Chromogaster, Brachionus and Keratella. The best species abundance distribution of plankton was found at 6^th survey station and September. The average diversity and eveness indix of plankton was 4.83+0.07 and 0.90+0.01, respectively. According to cluster analysis and MDS was divided into 6 groups of survey station and 4 groups of survey time. The phytoplankton has strong negative correlation with DO and positive correlation with hardness, CO₂ and amount of ammonia.

Keywords: Plankton, Maeklong