บทคัดย่อ

การศึกษาความแตกต่างทางพันธุกรรมระหว่างปลากดเหลือง 2 ชนิด (Hemibagrus nemurus และ H. filamentus) ดำเนินการโดยมีวัตถุประสงค์เพื่อระบุความแตกต่างระหว่างปลากดเหลือง 2 ชนิดนั้น โดยใช้ข้อมูลพันธุกรรมที่ได้จากการวิเคราะห์ตัวอย่างปลาแต่ละชนิดด้วยเทคนิคอัลโลไซม์อิเล็กโตรโฟเรซิสในห้องปฏิบัติการ

จากการตรวจสอบและวิเคราะห์ข้อมูลพันธุกรรมที่จำนวน 24 อัลโลไซม์โลไซภายใต้เทคนิคดังกล่าว ได้ผลที่แสดงความแปรปรวนทางพันธุกรรมในประชากรปลา 2 ชนิด (จำนวนอัลลีลเฉลี่ยต่อโลกัส 1.3-1.5, P_0.95 = 0.250-0.333, H_o = 0.049-0.050, H_e = 0.072-0.075) ในระดับที่ใกล้เคียงกับที่เคยศึกษามาก่อนแล้วในปลากดเหลืองชนิด H. nemurus และยังพบอีกว่าที่โลกัส GPI-2* สามารถใช้เป็นเครื่องหมายสำหรับระบุชนิดปลากดเหลือง 2 ชนิดที่ต่างกันได้

ผลการศึกษาความแตกต่างทางพันธุกรรม โดยค่าระยะห่างทางพันธุกรรมมาตรฐาน (D_{(Nei, 1978)} = 0.133) ค่าสัมประสิทธิ์ความแตกต่างของยีนระหว่างประชากร (F_ST เฉลี่ย = 0.477) และการวิเคราะห์ความแตกต่างโดยวิธี contingency chi-square analysis of the heterogeneity (p < 0.001) ระบุว่าปลากดเหลือง 2 ชนิดมีนัยสำคัญในความแตกต่างกันทางพันธุกรรมสูงมาก และเป็นความแตกต่างในระดับ ‘ชนิดของสกุลเดียวกัน’

การเก็บตัวอย่างปลา 2 ชนิดจากแหล่งธรรมชาติในภาคใต้ของการศึกษาครั้งนี้ แสดงให้เห็นว่าปลากดเหลืองชนิด H. filamentus น่าจะเป็น dominant species ของภาคใต้ ซึ่งจะถูกพบได้ง่ายและมากกว่าชนิด H. nemurus

คำสำคัญ :  ปลากดเหลือง (H. nemurus & H. filamentus), ความแตกต่างทางพันธุกรรม (genetic differentiation), อัลโลไซม์อิเล็กโตรโฟเรซิส (allozyme electrophoresis)

Abstract

A genetic differentiation study between two yellow bagrid catfish (Hemibagrus nemurus and H. filamentus) was carried out using genetic data obtained from allozyme electrophoresis, the laboratory technique used for sample analysis of these two catfish species.

The genetic data was electrophoretically examined and analyzed at a total of 24 allozyme loci, from which a number of genetic variation values of the two species (averaged number of alleles = 1.3-1.5, P_0.95 = 0.250-0.333, H_o = 0.049-0.050, H_e = 0.072-0.075) resulted. Level of the resulting values was close to those having been done before in H. nemurus. Further to this, the locus GPI–2* was found to be usable as specifically diagnostic marker for the two different species.

The study result by differentiation values of standard genetic distance (D_{(Nei, 1978)} = 0.133), inbreeding coefficient (F_ST averaged = 0.477) and the contingency chi-square analysis of the heterogeneity (p < 0.001) suggested that there was highly significant difference, being inferred as ‘congeneric species difference’, between the two species studied.

In this study, paticular sampling of the two species from the wild of southern Thailand presented H. filamentus as dominant species of this area rather than H. nemurus.

Keywords : Yellow bagrid catfish (H. nemurus & H. filamentus), genetic differentiation, allozyme electrophoresis