การเพาะและอนุบาลปลาแขยงใบข้าว

บทคัดย่อ

          การเพาะและอนุบาลปลาแขยงใบข้าว  ดำเนินการที่สถานีประมงน้ำจืดจังหวัดพะเยาระหว่างเดือนพฤษภาคม 2542 ถึงเดือนพฤศจิกายน 2542 การทดลองเพาะพันธุ์แบ่งเป็น 4 ชุดการทดลองโดยชุดการทดลองที่ 1 และ 2 ใช้ฮอร์โมนสังเคราะห์ buserelin acetate (BUS) ในอัตรา 30 และ 45 ไมโครกรัมต่อน้ำหนักปลา 1 กิโลกรัม ร่วมกับยา เสริมฤทธิ์ domperidone (DOM) ในอัตรา 10 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม ชุดการทดลองที่ 3 ใช้ต่อมใต้สมอง (PG) ในอัตรา 3 โดส ชุดการทดลองที่ 4 ใช้ฮอร์โมนสังเคราะห์ BUS ในอัตรา 30 ไมโครกรัมต่อกิโลกรัม ร่วมกับ DOM ในอัตรา 10  มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม และ PG 1.5     โดส แบ่งการฉีดให้แม่ปลา 2 ครั้ง เว้นระยะห่างกัน 6 ชั่วโมง  และ มีชุดควบคุมฉีดด้วยน้ำกลั่น ส่วนในปลาเพศผู้ทุกชุดการทดลอง ฉีดด้วยฮอร์โมนสังเคราะห์ BUS ในอัตรา 10 ไมโครกรัมต่อน้ำหนักปลา 1 กิโลกรัมร่วมกับ DOM ในอัตรา10  มิลลิกรัมต่อน้ำหนักปลา 1 กิโลกรัม ผลการทดลองปรากฏดังนี้ จำนวนแม่ปลาวางไข่เฉลี่ยเท่ากับร้อยละ 40+20, 66.7+30.6, 66.7+23.1, และ73.3+11.6 ตามลำดับ อัตราการปฏิสนธิของไข่เฉลี่ยเท่ากับร้อยละ 66.27+19.08, 54.32+9.04, 53.89+32.47 และ 60.29+8.74 ตามลำดับ อัตราการฟักไข่เฉลี่ย มีค่าเท่ากับร้อยละ 75.52+29.16, 71.92+19.84, 61.27+40.26 และ 69.49+13.57 ตามลำดับ อัตรารอดของลูกปลาเฉลี่ย มีค่าเท่ากับร้อยละ  83.31+12.76, 76.37+22.97, 68.12+31.94 และ 74.53+23.84 ตามลำดับ ส่วนชุดควบคุมแม่ปลาไม่วางไข่

เมื่อวิเคราะห์ข้อมูลทางสถิติพบว่าจำนวนปลาวางไข่ อัตราการปฏิสนธิ อัตราการฟักไข่ และอัตรารอดของลูกปลา ไม่มีความแตกต่าง อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p>0.05) ลักษณะไข่ปลาแขยงใบข้าว เมื่อแก่เต็มที่มีลักษณะเม็ดกลมสีเหลืองอ่อน เป็นไข่จม มีสารเหนียวเพื่อยึดติดกับวัสดุ มีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 0.6-0.8 มิลลิเมตร พัฒนาการของคัพพภะใช้เวลา 23 ชั่วโมง ที่อุณหภูมิน้ำ 25 ถึง 28 องศาเซลเซียส พัฒนาการของลูกปลาแขยงใบข้าววัยอ่อนใช้เวลา 21 วัน จึงจะมีรูปร่าง เหมือนตัวโตเต็มวัย การอนุบาลลูกปลาแขยงใบข้าว อายุ 3 วัน ขนาดความยาวเฉลี่ย 4.5 มิลลิเมตร น้ำหนักเฉลี่ย 5 มิลลิกรัมอนุบาลในตู้กระจก ขนาด 0.41 ตารางเมตร อัตราความหนาแน่น 500, 1,000, และ 1,500 ตัวต่อตารางเมตร และในถังซีเมนต์กลมขนาด 0.79 ตารางเมตร ในอัตรา 500, 1,000, และ 1,500 ตัวต่อตารางเมตร เป็นเวลา 18 วัน ผลปรากฏว่า ลูกปลามีน้ำหนักเฉลี่ยเท่ากับ 256.07+9.79, 207.20+8.16, 255.27+35.30, 213.00+28.70, 202.66+26.34 และ218.06+47.97มิลลิกรัมลูกปลามีความยาวเฉลี่ยเท่ากับ 28.53+1.31, 26.95+1.05, 28.47 +0.91, 27.12+1.34, 26.04+2.61 และ 27.27+2.26 มิลลิเมตรอัตราการรอดเฉลี่ยเท่ากับร้อยละ75.51+5.92, 74.78+12.29, 29.52+1.43, 67.43+10.37, 65.76+35.75 และ24.06+3.85 ตามลำดับ  เมื่อวิเคราะห์ข้อมูลทางสถิติพบว่าน้ำหนักเฉลี่ยและความยาวเฉลี่ยของลูกปลาทุกชุดการทดลองไม่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p>0.05) ลูกปลาที่อนุบาลด้วยความหนาแน่น 500 และ1,000 ตัว มีอัตรารอดไม่แตกต่างกัน และสูงกว่าที่อัตรา 1,500 ตัวต่อตารางเมตรอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ การอนุบาลในตู้กระจกสอดคล้องกับการอนุบาลในถังซีเมนต์กลม

คำสำคัญ:  ปลาแขยงใบข้าว (Mystus singaringan),  การเพาะพันธุ์,  การอนุบาล

Abstrat

          Breeding and Nursing of Long Fatty-Finned Mystus (Mystus singaringan, Bleeker) were carried out at Phayao Inland Fisheries Station between May to November  1999. Buserelin acetate (BUS), pituitary gland (PG) and combination of both BUS and PG  were used for induced spawning. The synthetic hormone BUS (treatment 1 and 2),  pituitary  gland (treatment3) and both BUS and PG (treatment 4) induced fishes showed the average  fertilization rate  of 66.27+19.08, 54.32+9.04, 53.89+32.47 and 60.29+8.74, respectively; the average hatching rate of 75.52+29.16, 71.92+19.84, 61.27+40.26 and 69.49+13.57, respectively;  the average survival  rate of  83.31+12.76, 76.37+22.97, 68.12+31.94 and 74.53+23.84, respectively. However, there were no statistically difference among  treatments  on  fertilization  rater, hatching  rates  and  survival  rates (p>0.05). The  eggs  hatch out   in  23 hours  at 25 to 28^°C.  Development of the larvae was completed within 21 days.  For nursing experiment , 3 days old Larvae were used  (average  length  and weight of 4.5 mm and 5 mg)  to nurse  in  rectangular glass-aquarias and  cement tanks  at stocking densities of  500, 1,000  and  1,500 fishes/m² for 18 days. The  results  showed  that  in  rectangular glass-aquarias had average weight of 256.07+9.79, 207.20+8.16, and 255.27+35.30 mg  respectively .  The  average  length  were  28.53+1.31, 26.95+1.05,   and 28.47+0.91 mm respectively. The survival rates were 75.51+5.92, 74.78+12.29  and  29.52 +1.43 % , respectively.  However,  there  were on  statistically difference  among  treatment  on  average  weight  and  average length.  The survival  rates of stoking   densities  of  1,500  fishes/m² was lowest which were significant from  the other stocking (p>0.05). In  cement tanks had average weight of 213.00+28.70, 202.66+26.34 and 218.06+47.97 mg,  respectively.   The  average length  were 27.12+1.34, 26.04+2.61 and 27.27+2.26 mm,  respectively. The survival rates were 67.43+10.37, 65.76+35.75 and 24.06+3.85,  respectively. Average  weight  and  average length  were no significantly different (p>0.05).  But the survival rates of stocking densities of 1,500 fishes/ m² was  lowest  which were  significant  from  the  other stocking (p>0.05).  Average weight and average  length  of the  larvae in rectangular glass-aquarias and  in the cement  tanks were no significantly different (p>0.05).  Survival rates  of  stocking density  1,500 fishes/ m²  in rectangular glass-aquarias and in cement tanks were no significant different (p>0.05) but were significant from the other  treatments (p>0.05).

Keywords:  Long fatty-finned mystus (Mystus singaringan),  Breeding,  Nursing