การศึกษาชีววิทยาบางประการของปลากระดี่นาง Trichogaster microlepis (Gunther, 1861) ในบึงสีไฟ จังหวัดพิจิตร ได้ดำเนินการในรอบปีระหว่างเดือนตุลาคม 2543 ถึงเดือน กันยายน 2544 โดยสุ่มตัวอย่างเดือนละครั้ง ด้วยเครื่องมือลอบและลากอวนทับตลิ่ง ในเขตตำบลท่าหลวง ตำบลคลอง คะเชนทร์ ตำบลโรงช้าง และตำบลเมืองเก่า อำเภอเมือง ผลการศึกษาพบตัวอย่างปลากระดี่นางที่รวบรวมได้ จำนวน 402 ตัวอย่าง ประกอบด้วยปลากระดี่นางเพศผู้ 185 ตัว มีความยาวเฉลี่ย 11.78+1.41 เซนติเมตร น้ำหนักเฉลี่ย 18.21+6.72 กรัม และปลากระดี่นางเพศเมีย จำนวน 217 ตัว มีความยาวเฉลี่ย 11.91+1.37 เซนติเมตร น้ำหนักเฉลี่ย 18.54+6.95 กรัม อัตราส่วนเพศผู้:เพศเมีย เท่ากับ 1:1.17 ผลการศึกษา พบว่าปลากระดี่นางมีรูปร่างลักษณะโดยทั่วไปคล้ายคลึงกับปลากระดี่หม้อ แต่ตามลำตัวและครีบไม่มีลาย ลำตัวมีสีขาวเงินหรือสีฟ้าอ่อน ครีบต่างๆ มีสีขาว พบอาศัยอยู่บริเวณน้ำนิ่งไม่ลึกมากนัก ตามกอหญ้าและพันธุ์ไม้น้ำ ก่อหวอดวางไข่ จากการตรวจสอบอาหารในกระเพาะอาหาร พบว่าปลากระดี่นางเป็นปลากินแพลงก์ตอนเป็นอาหาร มีอัตราส่วนความยาวลำไส้ต่อความยาวตัวเท่ากับ 1:0.35 ชนิดอาหารที่พบในกระเพาะอาหารประกอบด้วยแพลงก์ตอนพืชร้อยละ 38.73 แพลงก์ตอนสัตว์ร้อยละ 36.03 และตัวอ่อนแมลงร้อยละ 25.24

ผลการศึกษาฤดูวางไข่ของปลากระดี่นางพบว่าอยู่ระหว่างตั้งแต่เดือนพฤษภาคม ถึงเดือนกันยายน ไข่ของปลากระดี่นางมีลักษณะเป็นเม็ดกลม มีสีเหลืองอ่อน เป็นไข่ลอย แม่ปลาความยาวเฉลี่ย 11.98+0.72 เซนติเมตร น้ำหนักเฉลี่ย 20.50+2.41 กรัม พบมีน้ำหนักรังไข่เฉลี่ย 1.27+0.13 กรัม และมีปริมาณความดกไข่เฉลี่ย 16,850+5,209 ฟอง ความดกไข่มีความสัมพันธ์ต่อน้ำหนักแม่ปลา (R² = 0.8500) มากกว่าความยาว (R²= 0.7279)

คำสำคัญ: ปลากระดี่นาง ชีววิทยาปลา

Study on some biological aspects of Trichogaster microlepis (Gunther, 1861) was conducted during October 2000 to September 2001 by sampling from the Bung Seefai, Phichit Province . Total number of 402 fish specimens, 185 male and 217 female. The average sample sizes of male was 11.78+1.41 cm in total length and 18.21+6.72 g of body weight, was the average sample sizes of female was 11.91+1.37 cm in total length and 18.54+6.95 g of body weight. The sex ratio was 1:1.17. The results showed that body shape of Trichogaster microlepis was similar Trichogaster trichopterus but the body and fins no dark stripe. The body is silver white or pale blue and fins are bright white. The fish were lived near shore and aquatic plants. In the spawning season the fish were do foam nets for spawning. The ratio between intestine length and body length was 1 : 0.35. The analysis of stomach contents showed that this fish was plankton feeder. The composition of food items included 38.73 phytoplankton, 36.03 % zooplankton, and 25.24 % insects larvae.