บทคัดย่อ

การศึกษาพิษเฉียบพลันของ dimethyl 2,2,2 trichloro-1-hydroxy ethyl phosphonate (ไตรคลอร์ฟอน) ต่อลูกปลาตะเพียนขาว Barbodes gonionotus Bleeker (1850) อายุ 4 วัน (ความยาวเหยียด 3.77 + 0.15 มม. น้ำหนักเฉลี่ย 3.00 มก.), 8 วัน (ความยาวเหยียด 5.37 + 0.26 มม. น้ำหนักเฉลี่ย 3.75 มก.), 12 วัน (ความยาวเหยียด 7.20 + 0.69 มม. น้ำหนักเฉลี่ย 5.00 มก.) และ 30 วัน (ความยาวเหยียด 17.32 + 1.67 มม. น้ำหนักเฉลี่ย 67.00 + 16.36 มก.), มวนวน (Anisops  sardea Herr.-Schaff.), ไรขาว (copepod) และไรแดง (Moina macrocopa Straus)โดยวิธีชีววิเคราะห์ในน้ำนิ่ง ได้ดำเนินการที่สถานีประมงน้ำจืดจังหวัดอุทัยธานีระหว่างเดือนมกราคม 2544 ถึงเดือนมีนาคม 2545  ผลการทดลองพบว่า ค่า 24 และ 48 ชั่วโมง LC₅₀ พร้อมทั้งช่วงของค่า LC₅₀ ที่ระดับความเชื่อมั่น 95 เปอร์เซ็นต์ ของไตรคลอร์ฟอนต่อลูกตะเพียนขาวอายุ 4, 8, 12 และ 30 วัน มีค่า 39.437 (28.428-54.330), 226.191 (182.684-280.983), 39.863(29.165-53.005) และ 45.723 (32.647-62.367) มก./ล.; 8.014 (4.976-10.387), 62.635 (50.331–77.932), 16.764 (12.526-21.059) และ 17.311 (13.081–21.677) มก./ล. ตามลำดับ ค่า 72 และ 96 ชั่วโมง LC₅₀ พร้อมทั้งช่วงของค่า LC₅₀ ที่ระดับความเชื่อมั่น 95 เปอร์เซ็นต์ ของไตรคลอร์ฟอนต่อลูกตะเพียนขาวอายุ 12 และ 30 วัน มีค่า  11.795 (8.355-14.540) และ 11.444 (7.052-14.887); 10.488 (6.558-13.174) และ 10.790 (6.979-13.496) มก./ล. ตามลำดับ ค่า 24 ชั่วโมง LC₅₀ พร้อมทั้งช่วงของค่า LC₅₀ ที่ระดับความเชื่อมั่น 95 เปอร์เซ็นต์ ของไตรคลอร์ฟอนต่อ มวนวน, ไรขาว และไรแดง มีค่า 0.029 (0.012-0.039), 0.037 (0.030-0.041) และ 0.043 (0.037-0.050) มก./ล. ตามลำดับ ระดับความเข้มข้นที่ปลอดภัยของไตรคลอร์ฟอนต่อลูกปลาตะเพียนขาวอายุ 4, 8, 12 และ 30 วัน ที่เวลา 24 ชั่วโมงเท่ากับ 1.972, 11.310, 1.993 และ 2.286 มก./ล ตามลำดับ   ผลการทดลองสรุปได้ว่าไตรคลอร์ฟอนมีพิษที่รุนแรงต่อมวนวน  ไรขาว  และไรแดง มากกว่าลูกปลาตะเพียนขาววัยอ่อน

คำสำคัญ:  ไตรคลอร์ฟอน  พิษเฉียบพลัน  ปลาตะเพียนขาว  มวนวน  ไรขาว  ไรแดง  

Abstract

The acute toxicity of dimethyl toxicity of dimethyl 2,2,2 trichloro-1-hydroxyethyl phosphonate or trichlorfon (dipterex 95 % SP) to Barbodes gonionotus Bleeker(1850) fry and some aquatic organisms were determined by static bioassay method.  The experiments were carried out during January 2001 to March 2002 at Uthai Thani Inland Fisheries Station.  During treatment, cumulative mortality (1-96 hour mortality) of 4, 8, 12 and 30 days old Barbodes gonionotus fry, back swimmer (Anisops sardea Herr.-Schaff.),  copepood and water flea (Moina macrocopa) were observed to determine the median lethal concentration (LC₅₀) of trichlorfon by using probit analysis.  In each treatment, water quality was measured before and during exposure of chemical.

              The results showed that the 24-hr LC₅₀ with 95 % confidential level of trichlorfon against 4 (total length 3.77+0.15 mm average weight3.00 mg), 8 (total length 5.37+0.26 mm average weight 3.75 mg), 12 (total length 7.20+0.69 mm average weight 5.00mg) and 30 (total length 17.32+1.67 mm average weight 67.00+16.36 mg) days old Barbodes fry, back swimmer, copepood and water flea were 39.437 (28.429–54.330), 226.191 (182.684–280.983), 39.863 (29.165–53.006), 45.723 (32.647–62.367), 0.029 (0.012–0.039), 0.037 (0.030–0.041) and 0.043 (0.037–0.050) ppm, respectively. The 48-hr LC₅₀ with 95 % confidential level of trichlorfon against 4, 8, 12 and 30 days old Barbodes fry were 8.014 (4.976–10.387), 62.635 (50.331–77.932), 16.764 (12.526–21.059) and 17.311 (13.081–21.678) ppm, respectively.  While the 72-hr LC₅₀ and 96-hr LC₅₀ with 95 % confidential level of trichlorfon against 12 and 30 days old Barbodes fry were 11.795(8.355-14.540) and 11.444 (7.052-14.887); 10.488 (6.558–13.174) and 10.790 (6.979– 13.496) ppm, respectively.    The safety concentrations of trichlorfon application at 24 hours on 4, 8, 12 and 30 days old Barbodes fry were 1.972, 11.310, 1.993 and 2.286 ppm, respectively.  The results indicated that tested chemical were more toxic to back swimmer, copepood and water flea than Barbodes fry.  However, the toxicity of trichlorfon to 4 and 8 days old Barbodes fry was most obvious in the first 12-24 hours after exposure while the toxicity to 12 and 30 days old Barbodes fry was observed afterward.

Keywords:  Trichlorfon,  Acute toxicity,  Barbodes gonionotus,  Anisops sardea Herr.-Schaff.,  Copepod,  Moina macrocopa